أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
137
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
يونانى مواد دارويى كه در متن اصطفن بن بسيل بدون ترجمه باقى گذاشته شده بود « 634 » ، نامهاى عربى يا محلى آمده است . مثلا ، ديوسكوريد ، III ، 121 : ارخيس ، صيدنه شمارهء 399 : « خصى الكلب » ؛ ديوسكوريد ، II ، 60 : « صورا » ، صيدنه ، شمارهء 523 : سام ابرص ؛ ديوسكوريد : III ، 50 : « ماراتون » ، صيدنه ، شمارهء 584 : « رازيانه » ؛ ديوسكوريد ، I ، 13 : « فقسس » ، صيدنه ، شمارهء 839 : « الشمشاد » « 635 » . گاهى بهجاى نام يونانى ، ترجمهء مستقيم آن به زبان عربى آمده است . مثلا ، ديوسكوريد ، IV ، 121 : « سيقوبقرا » [ از - خيار و - تلخ ] ، صيدنه ، شمارهء 358 : « القثاء المر » ؛ ديوسكوريد ، III ، 109 : « بطرس » ، صيدنه ، شمارهء 93 : « عنقود » ؛ ديوسكوريد ، I ، 8 : « ابو سالينون » ، صيدنه ، شمارهء 800 : « الكرفس العظيم الورق و القضبان » « 636 » . در برخى از موارد بهجاى يك نام عربى ( يا فارسى ) نامى ديگر آمده است . مثلا ، ديوسكوريد ، III ، 33 : « الباذروج » ، صيدنه شمارهء 328 : « الحوك » ؛ ديوسكوريد ، IV ، 15 : « البقلة الحمقاء » ، صيدنه ، شمارهء 340 : « الرجلة » « 637 » . در برخى از جاها در نقل از ديوسكوريد جملههايى ديده مىشود كه در ترجمهء اصطفن وجود ندارد و گاهى نيز برعكس ، برخى از جملهها حذف شده است . گاهى نيز نقل را در تحريرى ديگر و به ترتيبى ديگر از واژهها و حتى به صورت خلاصه مىآورد . تمام اين تفاوتها و جز اينها را در يادداشتهاى خود يادآور شدهايم . « 638 » ( 634 ) . نك . همينجا ، ص 76 و 77 . ( 635 ) . نيز نك . شمارههاى 350 ، يادداشت 7 ؛ 706 ، يادداشت 11 ؛ 887 ، يادداشت 19 . ( 636 ) . نيز نك . شمارهء 533 ، يادداشت 2 . ( 637 ) . نيز نك . شمارههاى 229 ، يادداشت 11 ؛ 430 ، يادداشت 2 . ( 638 ) . نك . شمارههاى 78 ، يادداشتهاى 18 - 9 ؛ 270 ، يادداشت 5 ؛ 283 ، يادداشت 4 ؛ 301 ، يادداشت 4 ؛ 305 ، يادداشت 4 ؛ 332 ، يادداشت 7 ؛ 351 ، يادداشت 10 ؛ 393 ، يادداشت 16 ؛ 396 ، يادداشتهاى 25 ، 32 ؛ 432 ، يادداشت 11 ؛ 505 ، يادداشت 11 ؛ 662 ، يادداشت 6 ؛ 671 ، يادداشت 5 ؛ 678 ، يادداشت 19 ؛ 702 ، يادداشت 3 ؛ 706 ، يادداشت 5 ؛ 716 ، يادداشت 12 ؛ 725 ، يادداشت 4 ؛ 735 ، يادداشت 7 ؛ 749 ، يادداشت 7 ؛ 789 ، يادداشت 6 ؛ 803 ، يادداشتهاى 6 ، 7 ؛ 950 ، يادداشت 5 ؛ 956 ، يادداشت 2 ؛ 982 ، يادداشتهاى 6 ، 7 ؛ 987 ، يادداشتهاى 12 ، 13 ؛ 1035 ، يادداشتهاى 3 - 5 ؛ 1045 ، يادداشت 7 ؛ 1069 ، يادداشتهاى 6 ، 8 ، 9 .